Met dank aan Heidemarie van Drunen en Inge Laduc van het Netwerk Wmo raden
Enkele weken geleden evalueerde het Platform Zelfredzaam Rivierenland het eerste jaar van de transities in de 10 gemeenten in Rivierenland. Ik mocht samen met het Netwerk Wmo raden de aftrap van deze bijeenkomst doen.
In onze inleiding hebben we een aantal eerste evaluatiepunten benoemd:
- Er zijn geen grote ongelukken gebeurd: de zorg gaat door!
- Er is bereidheid bij alle partijen om te vernieuwen: zorgaanbod op maat
- Er komt steeds meer ruimte voor burgerinitiatieven
- Er zijn wel knelpunten vanuit het perspectief van inwoners met een zorgvraag
Welke knelpunten ervaren inwoners volgens de Wmo raden?
- Nadruk / sturing te veel op geld, te weinig op de zorgvraag van mensen, te weinig op kwaliteit van zorg, te weinig op innovatie
- Cliëntenrechten nog niet volledig ingevuld: Cliëntondersteuning / ombudsfunctie / vertrouwenspersoon
- Participatie kan beter: beter luisteren, meer signalen ophalen
- Het ‘Keukentafelgesprek’ is niet voldoende gericht op bieden ondersteuning, de inwoner moet assertief zijn om te krijgen wat hij nodig heeft…
- Er is sprake van ’‘Vermagering’ van de thuiszorg
- In de jeugdzorg zijn er soms geen contracten met aanbieders
- De VG / LG en GGZ problematiek wordt niet altijd niet goed (h)erkend, wordt te ‘licht’ ingeschat
- Bij de inkoop van hulpmiddelen is de Wmo raad soms niet betrokken en zijn geen kwaliteitscriteria opgenomen
- De kosten voor cliënten lopen te hoog op waardoor mensen zorg mijden
- De PGB’s zijn soms te laag
- Er zijn te lange wachttijd voor beschermd wonen
- Er is een koppeling tussen wonen en begeleiding: geen keuzevrijheid
- Er is onvoldoende goede keuze informatie voor cliënten over zorgmogelijkheden / keuzes
- Er is nog geen onderzoek gedaan naar klantervaringen
Deze gesignaleerde knelpunten zijn in het platform Zelfredzaam Rivierenland besproken. Veel wethouders herkenden de knelpunten die in de presentatie genoemd zijn niet echt. Het is volgens hen dan ook de vraag in welke mate de gesignaleerde / ervaren knelpunten voorkomen.
- Er zijn weinig klachten, zelfs minder dan in andere jaren. De klachten die er zijn betreffen de huishoudelijke hulp. Daar ligt ook veel te veel de focus van de pers op.
- Wel werd herkend dat de transities vooral een systeemverandering zijn en nog maar beperkt aansluiten op de leefwereld van mensen.
- Door een van de gesprekspartners werd nog een nieuw punt op tafel gelegd, wat niet in de presentatie was genoemd: de verschuiving van jeugdpsychiatrie naar jeugdzorg. Deze jongeren worden ofwel ‘afgestoten’ door de psychiatrie, of daar niet meer naar toe verwezen. Het effect is dat de ‘gewone’ jeugdzorg zwaardere jongeren als cliënt krijgt.
- Ook zouden wethouders inwoners graag eerder betrekken bij veranderingen, ook in een veel eerdere fase dan bij het adviseren over een toch al gereed zijnde verordening. Maar dan moet het wel anders dan met een handje vol mensen in een zaaltje. Want wat is dan de waarde van at er ingebracht wordt?
Het positieve punt dat er meer initiatieven door inwoners zijn, werd wel herkend. Daarbij wordt door de wethouders aangegeven dat het echt niet hun verwachting is dat informele netwerken alle professionele zorg gaan overnemen. De waarde van burgerinitiatieven en sociale netwerken wordt veel meer gezien in preventie en als voorwaarde voor het langer thuis blijven wonen.
Het subsidie-instrument wordt in een aantal gemeenten gebruikt om verenigingen e.d. activiteiten in het sociale domein te laten doen. Ook wordt met subsidie ingezet op meer samenwerking. De vraag van de ene vereniging of organisatie kan vaak door een andere organisatie worden beantwoord. Hierdoor zijn er al heel wat nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan en bereiken verenigingen nu ineens doelgroepen die vroeger niet bereikt werden.
Tijdens het gesprek zijn de volgende punten aan de orde gekomen, die samen een agenda voor de komende jaren kunnen vormen:
- In het algemeen veel meer accent op de leefwereld van mensen en minder nadruk op systeemproblemen;
- Meer aandacht voor echt kwetsbare groepen (en niet de ‘gewone’ ouderen). Denk aan GGZ doelgroepen, mensen met een verstandelijke beperking of kwetsbare jongeren. Ook meer aandacht voor overbelasting van mantelzorgers;
- Doorgaan met verbinden van verschillende initiatieven en organisaties, ook buiten de ‘zorgpaden’, bijvoorbeeld met sport, cultuur, de kerken etc.;
- Meer en vroeger betrekken van burgers bij (in gesprek met inwoners over) gemeentelijk beleid, maar dan wel anders dan met 7 mensen in een zaaltje. We willen meer ‘eigenaarschap’ door inwoners;
- Veel meer nadruk op de keten, zeker bij dementie;
- Meer nadruk op preventie, bewegen, voeding, maar ook valpreventie;
- Ontwikkelen van ambulante 2e lijns teams met specialisten ter ondersteuning van de 1e
De platformpartners zijn inmiddels aan de slag met het opvolging geven aan de punten op deze agenda.